Jak odzyskać prawo jazdy po zakazie prowadzenia pojazdów?
Blokada alkoholowa i uznanie środka karnego za wykonany
Utrata prawa jazdy po prowadzeniu pojazdu pod wpływem alkoholu może oznaczać poważne problemy zawodowe i rodzinne. Nie zawsze jednak trzeba czekać do końca całego okresu zakazu, aby ponownie prowadzić samochód. W określonych sytuacjach możliwe jest ubieganie się o dalsze wykonywanie zakazu z zastosowaniem blokady alkoholowej.
Trzeba jednak odróżnić tę możliwość od uznania środka karnego za wykonany. Są to dwa różne mechanizmy, które mają odmienne przesłanki i nie w każdej sprawie mogą zostać zastosowane.
Najczęściej chodzi o:
- odzyskanie uprawnień po zakończeniu okresu zakazu,
- dalsze wykonywanie zakazu z zastosowaniem blokady alkoholowej,
- w określonych przypadkach – uznanie środka karnego za wykonany przed upływem całego okresu, na jaki został orzeczony.
Są to jednak różne instytucje prawne i nie można ich ze sobą utożsamiać.
Czy można odzyskać prawo jazdy przed końcem zakazu?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, jaki zakaz został orzeczony, na jakiej podstawie prawnej oraz ile czasu pozostało do jego zakończenia.
W przypadku zakazu prowadzenia pojazdów sąd przekazuje odpis wyroku właściwemu organowi, a organ ten cofa uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie objętym zakazem. W okresie obowiązywania zakazu uprawnienia nie mogą zostać wydane ponownie.
Dlatego samo fizyczne posiadanie dokumentu prawa jazdy nie oznacza, że można legalnie prowadzić samochód.
W praktyce przed podjęciem jakichkolwiek działań trzeba ustalić:
- jaki dokładnie zakaz został orzeczony,
- na jaki okres,
- od kiedy jest wykonywany,
- na jakiej podstawie prawnej został orzeczony,
- czy zakaz obejmuje wszystkie pojazdy mechaniczne czy określoną kategorię,
- czy w danej sprawie możliwe jest zastosowanie blokady alkoholowej albo innej instytucji pozwalającej na wcześniejsze odzyskanie możliwości prowadzenia pojazdów.
Blokada alkoholowa – na czym polega?
Jednym z najważniejszych mechanizmów pozwalających na wcześniejsze odzyskanie możliwości prowadzenia pojazdu jest blokada alkoholowa.
Nie oznacza ona jednak całkowitego uchylenia zakazu.
Zgodnie z art. 182a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był wykonywany przez co najmniej połowę orzeczonego okresu, sąd może orzec dalsze wykonywanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
W przypadku zakazu orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub § 4 Kodeksu karnego ustawodawca przewidział szczególną granicę czasową – co najmniej 10 lat wykonywania zakazu.
Oznacza to, że po spełnieniu ustawowych warunków osoba objęta zakazem może uzyskać możliwość prowadzenia pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową.
Czy po połowie zakazu automatycznie można prowadzić samochód z blokadą?
Nie.
Upływ połowy okresu zakazu nie powoduje automatycznego uzyskania prawa do prowadzenia pojazdów.
Konieczne jest rozstrzygnięcie sądu.
Sąd może wyrazić zgodę na dalsze wykonywanie zakazu w zmienionej formie, jeżeli postawa, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu nie będzie zagrażało bezpieczeństwu w komunikacji.
Dlatego istotne znaczenie ma nie tylko sam upływ wymaganego okresu, ale również sposób wykonywania zakazu i zachowanie osoby skazanej.
Jak działa blokada alkoholowa?
Blokada alkoholowa jest urządzeniem uniemożliwiającym uruchomienie silnika w sytuacji, gdy zawartość alkoholu w wydychanym przez kierującego powietrzu przekracza określoną wartość.
W przypadku zastosowania art. 182a KKW zakaz prowadzenia pojazdów nadal istnieje, ale zostaje ograniczony do pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.
W praktyce oznacza to, że osoba objęta takim rozstrzygnięciem może prowadzić pojazd wyposażony w wymagane urządzenie, ale nadal nie może prowadzić pojazdu, który takiej blokady nie posiada.
Blokada alkoholowa nie oznacza, że zakaz prowadzenia pojazdów został całkowicie zniesiony.
Sąd zmienia sposób wykonywania zakazu. Zakaz nadal obowiązuje, ale nie obejmuje prowadzenia pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową. Dlatego osoba, która uzyskała takie rozstrzygnięcie, powinna dokładnie zapoznać się z jego treścią przed rozpoczęciem prowadzenia pojazdu.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby ubiegać się o blokadę alkoholową?
Podstawowym warunkiem jest odpowiedni okres wykonywania zakazu.
Co do zasady zakaz musi być wykonywany przez co najmniej połowę orzeczonego okresu.
W przypadku zakazu orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub § 4 KK wymagany jest okres co najmniej 10 lat.
Samo spełnienie tego warunku nie przesądza jednak o wyniku sprawy.
Sąd ocenia również m.in.:
- postawę sprawcy,
- jego właściwości i warunki osobiste,
- zachowanie w okresie wykonywania zakazu,
- czy dalsze prowadzenie pojazdu będzie bezpieczne dla innych uczestników ruchu.
Wniosek powinien więc przedstawiać nie tylko sam fakt upływu połowy zakazu, ale również okoliczności przemawiające za tym, że dalsze prowadzenie pojazdu – przy zastosowaniu blokady alkoholowej – nie będzie stwarzało zagrożenia dla bezpieczeństwa w komunikacji.
Co może mieć znaczenie przy ocenie wniosku?
W praktyce znaczenie mogą mieć wszystkie okoliczności pokazujące, jak osoba skazana funkcjonowała w okresie wykonywania zakazu.
W zależności od konkretnej sprawy warto rozważyć wykazanie m.in.:
- przestrzegania zakazu prowadzenia pojazdów,
- prawidłowego funkcjonowania w życiu zawodowym i rodzinnym,
- stabilnej sytuacji życiowej,
- podjęcia działań mających na celu rozwiązanie problemu, który doprowadził do popełnienia przestępstwa,
- odpowiedzialnego zachowania po wydaniu wyroku,
- potrzeby prowadzenia pojazdu ze względów zawodowych lub rodzinnych,
- braku kolejnych naruszeń prawa związanych z bezpieczeństwem komunikacji.
Nie istnieje jednak zamknięty katalog okoliczności, które gwarantują pozytywne rozstrzygnięcie.
Każda sprawa jest oceniana indywidualnie.
Czy sąd może odmówić blokady alkoholowej?
Tak
Sąd może orzec dalsze wykonywanie zakazu w formie zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową. Nie jest to więc automatyczne uprawnienie osoby skazanej po upływie połowy zakazu.
Dlatego wniosek powinien być odpowiednio uzasadniony i odnosić się do przesłanek, które sąd będzie oceniał.
Czy po uzyskaniu blokady można stracić możliwość prowadzenia samochodu?
Tak
Ustawodawca przewiduje możliwość uchylenia takiego sposobu wykonywania zakazu, jeżeli skazany rażąco naruszył porządek prawny w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa ruchu drogowego, w szczególności popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
Na postanowienie sądu w przedmiocie zastosowania lub uchylenia tego sposobu wykonywania zakazu przysługuje zażalenie.
Oznacza to, że uzyskanie możliwości prowadzenia pojazdu z blokadą alkoholową nie powinno być traktowane jako definitywne zakończenie wszystkich ograniczeń.
Uznanie środka karnego za wykonany – czym jest?
Drugą instytucją jest uznanie środka karnego za wykonany.
Zgodnie z art. 84 § 1 KK sąd może po upływie połowy okresu, na który orzeczono środki karne wymienione w art. 39 pkt 1–3 KK, uznać je za wykonane, jeżeli:
- skazany przestrzegał porządku prawnego,
- środek karny był wobec niego wykonywany co najmniej przez rok.
Nie oznacza to jednak, że każdy zakaz prowadzenia pojazdów można w ten sposób zakończyć po połowie jego trwania.
Czy zakaz prowadzenia pojazdów można uznać za wykonany na podstawie art. 84 KK?
To zależy od podstawy prawnej, na której zakaz został orzeczony.
Dlatego nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie:
„Czy po połowie zakazu zawsze mogę odzyskać prawo jazdy?”
bez wcześniejszego sprawdzenia treści wyroku i podstawy prawnej orzeczonego zakazu.
To właśnie treść wyroku może przesądzać o tym, czy art. 84 KK w ogóle może znaleźć zastosowanie.
Co zrobić, gdy zakaz już się zakończył?
Jeżeli okres zakazu prowadzenia pojazdów upłynął, sytuacja jest inna niż w przypadku osoby, która chce odzyskać możliwość prowadzenia pojazdów przed końcem zakazu.
Zakończenie okresu zakazu nie oznacza jednak, że zawsze wystarczy po prostu wsiąść do samochodu.
W przypadku cofnięcia uprawnień ich przywrócenie następuje w drodze decyzji administracyjnej po ustaniu przyczyny cofnięcia.
Ustawa o kierujących pojazdami przewiduje również dodatkowe wymagania w określonych przypadkach. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
W przypadku zastosowania przez sąd art. 182a KKW ustawa przewiduje natomiast możliwość przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdami z odpowiednim ograniczeniem wpisywanym do prawa jazdy.
Potrzebujesz oceny swojej sytuacji?
Jeżeli masz orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, warto rozpocząć od analizy samego wyroku. Na jego podstawie można ustalić, czy w konkretnej sprawie możliwe jest ubieganie się o blokadę alkoholową, uznanie środka karnego za wykonany albo przywrócenie uprawnień po zakończeniu zakazu.
W sprawach dotyczących zakazu prowadzenia pojazdów mogę pomóc w analizie sytuacji prawnej, przygotowaniu odpowiedniego wniosku oraz reprezentacji przed sądem.
